پویش بیدارباشِ سبز

حرکت سبز صبح گاهی

 بیداری دل‌ها برای آغوش زمین، طبیعت و همه مظاهر ان

نگارشگر: محمد فتاحی

اذرماه 1404

 

بیداری دل‌ها برای آغوش زمین:

ای دوستان و یارانِ همدل، تصور کنید هر صبح، وقتی خورشید از افقِ شرقیِ ایرانِ  زمین سر برمی‌آورد، به جای کلماتِ تکراریِ دعا و آرزو، کلامی آتشین و سبز بر زبان ها جاری شوند.

کلامی که نه تنها روز شما را تبریک می گویند، بلکه زمین را زنده نگه می‌دارد. این حرکتِ نو، که برای نخستین بار در سرزمینِ چهارفصلِ ما زاده می‌شود، همچون بذری در خاکِ آگاهیِ مردمانِ ایران کاشته خواهد شد. بذری که ریشه در عشق به طبیعت دارد و شاخه‌هایش تا آسمانِ امید خواهد رسید.

این نه یک پیامِ ساده، بلکه یک انقلابِ نرم در اندیشه‌هاست: جایگزین کردن “صبح بخیر”های عادی با جملاتی شاعرانه و انگیزشی که از محیط زیست می‌گویند، تا هر روز، دل‌ها را به یادِ مادرِ زمین بیندازد.

این پیام‌ها، همچون قطره‌های بارانِ بهاری، ابتدا بر ذهنِ باسوادانِ جامعه ، دانشجویانِ پرشور، دانش‌آموزانِ کنجکاو، و فرهیختگانِ دغدغه‌مند  می‌بارند ، تا در عمقِ فکرشان نفوذ ‌نمایند. سپس، چون رودِهای کارون ، سیروان ِ و زاینده‌رودی که امروز خشک شده ، به لایه‌های پایین‌ترِ جامعه مانند کارگرانِ زحمتکشِ مزارع، به مادرانِ روستایی که با دستانِ پینه‌بسته آبِ چشمه ها را می‌نوشند، و حتی به بی‌سوادانی که زبانِ طبیعت را بهتر از کتاب ها می‌فهمند، گسترش یابد . مطمئن هستم  کم‌کم، این کلماتِ شیرین و کوبنده، بخشی از فرهنگِ عمومی خواهند شد.

همچون ضرب‌المثل‌های قدیمی که نسل به نسل منتقل می‌گردند. نقشِ آن‌ها؟ بیدار کردنِ هوشیاریِ خفته، تا مردم دیگر مخربِ طبیعت نباشند، بلکه نگهبانِ آن گردند.

 یافته های علمی:

یافته های علمی در حوزه‌ی علوم اعصاب و روان‌شناسی شناختی  می گویند:

که تکرارِ پیام‌های احساسی، مغز را بازسازی و نورون‌ها را به هم متصل می‌سازند و عادت‌های سبز را در زندگیِ روزمره نهادینه می‌نمایند.

1 – مغز ما دارای خاصیت نوروپلاستیسیتی است.یعنی تا آخرین لحظه‌ی زندگی، می‌تواند خودش را تغییر دهند، مسیرهای عصبی جدید بسازند و مسیرهای قدیمی را تقویت یا ضعیف نمایند.

2 بازسازی سریع‌تر مغز =   تکرار + احساس

وقتی یک پیام (مثلاً جمله‌ی سبز صبحگاهی) تکرار می‌شوند ، هم احساس قوی (عشق، ترس از فاجعه، شوق، شرم، امید) برمی‌انگیزند و هورمون‌هایی مثل دوپامین، سروتونین و اکسی‌توسین ترشح می نمایند و ناحیه‌هایی از مغز مثل هیپوکامپ و آمیگدال فعال‌تر می‌شوند.

در  نتیجه، مسیرهای عصبی مربوط به «حفاظت از محیط زیست» قوی‌تر و خودکارتر می‌شوند.

3 –  مطالعات علمی معتبری که پشت این جمله های سبز قرار دارند ، می توان به تحقیقات دانشگاه هاروارد (Lazar et al., ۲۰۰۵ و بعد از آن)  اشاره کرد . نتایج ان نشان داده ، حتی در طول ۸ هفته تکرار یک رفتار همراه با احساس مثبت، ضخامت قشر پیش‌پیشانی (مرکز تصمیم‌گیری و همدلی) را به‌طور قابل اندازه‌گیری افزایش می‌دهند.

پژوهش‌های پروفسور ریچارد دیویدسون (دانشگاه ویسکانسین) روی مدیتیشن مهربانی ثابت کرده ، تکرار جملات احساسی مثبت، مدارهای همدلی و رفتارهای خیرخواهانه را در مغز بازسازی می نمایند.

مطالعه‌ی (2021) در مجله Nature Human Behaviour نشان داده، پیام‌های محیط‌زیستی  «احساس گناه مثبت» یا «عشق به نسل بعد» را تا ۳۵٪ بیشتر از پیام‌های خشک و آماری، باعث تغییر رفتار پایدار می‌شوند.

تحقیقاتِ روانشناختی (مانند مطالعاتِ دانشگاهِ هاروارد بر روی “تغییر رفتار محیطی”) نشان می‌دهند، که کلماتِ انگیزشی، بیش از قوانینِ خشک، دل‌ها را به حرکت درمی‌آورند و جوامع را به سوی پایداری سوق می‌دهند.

ارزشِ این حرکات در چیست؟

محیط زیست: نه یک گزینه، بلکه یک واجبِ همگانی است؛ زیرا زمین، مادرِ مشترکِ همه  ما است. حفظِ آن، یعنی پاسداشتِ پوششِ گیاهی که همچون موهایِ سبزِ زمین، هوا را تصفیه می نمایند و اکسیژنِ  برای زندگی ها می‌بخشند.

به عنوان نمونه :سوسک‌ها و موریانه‌ها رفتگرانِ مقدسِ جنگل هستند، آن‌ها درختان مرده، برگ‌های ریخته و چوب‌های پوسیده را می‌خورند و به خاکِ حاصلخیز تبدیل می نمایند.

بدون آن‌ها، جنگل زیر توده انبوهی از زباله‌های مرده خفه می‌شوند  و نهالی نمی‌توانست جوانه بزند .

سوسک و موریانه را نکشید:

 آن‌ها موجودات بی آزار طبیعت هستند که خاکِ فردای جنگل را حاصلخیز می‌نمایند.

جنگلکاری: نه یک کارِ داوطلبانه، بلکه عشقی است که درختان را چون فرزندانِ خود می‌پرورانیم. هر نهالِ کاشته‌شده، سایه‌ای برای نسلِ بعد و سپری در برابرِ سیلِ های ویرانگر است.

حفظِ حیات وحش :حفظِ حیات وحش، یعنی احترام به زنجیره‌ای که اگر بشکند،

ما هم از میان می‌رویم؛ گوزنی که در جنگلِ شمال می‌دود، بخشی از تعادلِ اکوسیستم است و غذایِ ما را تأمین می‌نمایند.

حیات‌وحش نگهبانِ تعادلِ طبیعت است.

شکل شماره 2  اهمیت و مضار قطع درختان

هر گونه جانوری در طبیعت ، یک شغلِ حیاتی دارد و اگر حذف شود، کلِ جنگل می‌لرزد.

.به عنوان مثال:گرگ‌ها در پارک یلوستون آمریکا بیش از حد شکار شدند → گوزن‌ها زیاد شدند → همه‌ی نهال‌های درخت را خوردند → رودخانه‌ها خشک شد → پرندگان و ماهی‌ها رفتند.

وقتی گرگ را دوباره آوردند، فقط در ۱۰ سال جنگل، رودخانه و تمام زندگی ها برگشت!

( به ویدئویی در این زمینه در وبسایت جنگل های زاگرس مراجعه نمایید .)

احیایِ خاک و آب: احیایِ خاک و آب، همچون بازگرداندنِ جان به رگ‌هایِ خشکیده‌ی زمین، فقر را عقب می‌رانند و برکت را می‌آورند.

دو مثال کاملا متضاد از نحوه بهره برداری از منابع اب و خاک می تواند اهمیت این بخش را روشن تر نمایند.

پروژه‌ی پخش سیلاب دکتر کوثر در ایستگاه گریبان (گربایگان) فارس، مثالی کلیدی و پایدار است: از دهه‌ی ۱۳۵۰، با پخش سیلاب‌های فصلی بر اراضی آبرفتی، خاک را زنده کرد، پوشش گیاهی و جنگل را احیا نمود،

سطح آب‌های زیرزمینی را تا چندین متر بالا برد، و حتی در عرصه‌ای بالقوه ۱۴/۹ میلیون هکتاری، بیابان‌زدایی را پیش برد در نتیجه روستاها پربرکت شدند، مهاجرت معکوس رخ داد، و فقر عقب نشست.

 

شکل شماره  3 عکس سمت چپ ابرفت اولیه عکس سمت راست جنگلکاری دشت آبرفتی گریبایگان استان فارس

یک جمله‌ی کوبنده برای پیام صبحگاهی‌ات:

سیلاب را پخش کنی، خاک جان می‌گیرد؛ آب بالا می‌آید، جنگل سبز می‌شود، و برکت در آغوش زمین می‌ماند.

تخریب : اما اگر تخریب کنیم؟ آه، چه فاجعه هایی  رخ خواهند داد ! هوای ناپاک، همچون زهری خاموش، ریه‌ها را می‌سوزاند و بیماری‌ها را چون طاعونی فراگیر می‌سازند ، سرطان‌ها، آسم‌ها، و مرگ‌های زودرس که آمارِ سازمانِ جهانیِ بهداشت آن را فریاد می‌زنند.

خشک شدن دریاچه ارومیه ،از پیامدهای ویرانگر تخریب مانند سوءمدیریت و تغییرات اقلیمی، و ریزگردهای نمکی را به یک بمب ساعتی تبدیل کرده و این ریزگردها (حاوی نمک و مواد سمی) در گستره‌ای وسیع (تا ۲۰۰ کیلومتر مربع) پخش می‌شوند، ریه‌ها را می‌سوزانند، بیماری‌های تنفسی (آسم، سرطان ریه) و مرگ‌های زودرس را تا ۳۰٪ افزایش می‌دهند، و مهاجرت اجباری از روستاهای اطراف را (تا ۵۰٪ تخلیه) به دنبال دارند. سازمان جهانی بهداشت (WHO) این را «طاعونِ خاموشِ نمکی» می‌نامد، با آمار فاجعه‌بار: بیش از ۵ میلیون نفر در معرض خطر مستقیم.

محیط زیستِ: بهم‌ریخته، ناترازی‌های ویرانگری  مانند خشکسالی که مزارع را به کویر بدل ،، سیل ها که خانه‌ها را می‌بلعد، و مهاجرت‌های اجباری که خانواده‌ها را از هم می‌پاشند، می‌آفریند.

 

 

شکل شماره 4 محیط زیست بهم ریخته ( نیو ساینتست )

فقراقتصادی  : کم کم شکل می گیرد، چون منابعِ طبیعی از دست رفته و کشاورزی کم تولید یا در بعضی مناطق  نابود می‌شود.

فقرِ اجتماعی : جوامعِ  را بی‌تعادل و به سمت خشونت و نابرابری ها می کشاند.

فقرِ سیاسی: فقرِ سیاسی ، دولت‌ها را در بحرانِ های زیست‌محیطی، تورم و ناپایداری ها  غرق می‌نمایند .

دعاهای خیرِ صبحگاهی: برای سلامتی، عاقبت‌به‌خیری، و رزقِ وروزی  فراوان ، تنها در سایه‌ی محیط زیستی سالم محقق می‌شوند.

تخریب طبیعت:  هوای نا پاک، تنِ نا سالم خلق می نمایند؟ بدونِ آبِ زلال و جنگلِ سبز

، امیدها به ناکجاآبادها و آینده ی تاریکی منجر خواهند شد؟  تخریبِ طبیعت، جایِ برکت ها را ، به فقر و مهاجرتِ های تلخ و ترک محل زندگی خواهد انجامید .

شکل شماره 5 قطع درختان جوان و سالم به دست ظالمان خدا نشناس و فرصت طلب

حرکتِ های سبز: همچون شعری عاشقانه برای زمین، دل‌ها را نرم ، بشاش  و جسم‌ها را به عمل وامی‌دارند. هر پیامِ صبحگاهی: همچون بوسه‌ای بر گونه‌ی طبیعت، عشق ها را زنده نگه می‌دارند، زندگی ها را زنده تر می نمایند. دانشجویان با آن پروژه‌های احیایی می‌سازند، دانش‌آموزان با انها درخت می‌کارند، و اقشارِ مختلف جامعه، کم‌کم سبز فکر می‌کنند.

پیام های سبز :  به تناسبِ فصول ، بهارِبرای کاشت، تابستانِ برای پاسداریِ آب، پاییزِ ریزشِ برگ‌ها، زمستانِ احیایِ خاک…،فصول زندگی را می سازند و آنها را گسترش  می دهند و ایرانِ ما،  مهدِ تمدنِ سبز، دوباره شکوفا می شوند.

این ایدهِ نو:  نه تنها در ایران، که الگویی برای جهان خواهد بود؛ دل‌ها با طبیعت عاشق می شوند،

حتی سنگ‌ها سبز خواهند شد.

 اقدام ما :حالا، برای تکمیلِ این حرکت، پیام‌های دسته‌بندی‌شده‌ای  را تهیه و همراهِ این متن منتشر می نماییم. هر دسته ای  را با عنوانی سبز آراسته کرده ، تا خوانندگان را به عمقِ عشق ببرید.

شکل شماره 6  سبز شدن درخت در دل سنگ ها

پیام‌های سبز صبحگاهی:

پیام های زیر در زمینه اب ،حفاظت از جنگل ، عشق به طبیعت، عشق به کوهستان و امید برای زمین بصورت کوتاهی انتشارمی یابند . امیدوارم صاحبان اندیشه  های خلاق انرا گسترش دهند و من فقط نمونه هایی از انها را بازتاب می نمایم.

حتما در پایان هر پیام عکس نمادینی از  درختان ، برگ درختان ، قطرات اب ،  رودخانه ها ،کوهها و گل های زیبای طبیعت را قرار دهند تا خواننده با چشم و اندیشه هایش بصورت همزمان انرا دریافت نمایند.  شکل شماره   ایکون های پیام ها ی صبح گاهی

 

پیام های حفاظت از آب:

عشق واقعی وقتیست که طبیعت هم در آن عاشق شود.

پیام های عشق به کوهستان:

عشق واقعی ،زمانی است  که حتی کوهها هم برایت خم  می شوند

 

پیام های هشدار و امید برای زمین:

زمین پاک چون معشوقی وفادار، زندگی را شیرین می‌کند؛ اما اگر محیط زیست بهم بریزد، ناترازی‌ها چون خنجری بر سینه‌مان فرو می‌رود و نفس کشیدن را حرام

اگر هوای زمین پاک بماند، عشق در هر نفسی شکوفه می‌زند؛ ولی ویرانی‌اش فاجعه‌ای می‌آفریند که کودکانمان را از سایه‌ی سبز محروم می‌کند

تعادل طبیعت چون بوسه‌ای گرم، زیستن را آسان می‌سازد؛ اما ناپاکی هوا و ناترازی‌ها چون زهری کشنده، همه‌ی زیبایی‌ها را به خاک می‌سپارد.

اگر زمین را دوست بداری و محیطش را حفظ کنی، فاجعه دور می‌ماند و عشق ابدی می‌شود؛ ولی تخریبش چون طلاقی تلخ، ما را از آغوشش جدا می‌کند.

هوای پاک چون لالاییِ مادر، آرامش می‌بخشد؛ اما اگر زیست بوم بهم ریزد، ناترازی‌ها چون کابوسی شبانه، خوابِ خوش را از چشمانمان می‌رباید.

زمین اگر سبز بماند، هر روز چون عروسی تازه است؛ ولی فاجعه‌ی ناپاکی و ویرانی، دل‌ها را سیاه می‌کند و زندگی را به زنجیر می‌کشد.

اگر تعادل طبیعت را نگه داری، عشق مثل بارانِ بهاری می‌بارد؛ اما ناترازی‌های ویرانگر چون خشکسالیِ روح، همه چیز را تشنه و تنها می‌گذارد.

محیط زیست سالم چون آغوشی امن، زیستن را شیرین می‌کند؛ ولی اگر ناپاک شود، فاجعه چون سیلِ غم، خانه‌هایمان را می‌برد و خاطرات را غرق.

زمین عاشق چون پروانه‌ای دور شمعِ ما می‌چرخد اگر پاسش بداریم؛ اما تخریبش فاجعه‌ای می‌آفریند که شعله‌ی زندگی را خاموش می‌کند.

اگر هوای پاک را نفس بکشی، عشق ابدی می‌ماند؛ ولی ناترازی‌ها چون زخمی عمیق، زمین را می‌درند و ما را در درد تنها می‌گذارند.

طبیعت اگر خوب بماند، زندگی چون شعری عاشقانه جاری است؛ اما اگر بهم بریزد، فاجعه چون پایانِ تلخ، دل‌ها را می‌شکند و امید را دفن می‌کند.هر روز یکی را بفرست… فقط با یک  و یک قلبِ سبز.

 

هر روز یکی را بفرست فقط با یک قلب و یک برگ….

این کلمات را بفرستید، ای دوست، تا جهان سبزتر شود.

این پیام ها ادامه خواهند یافت و از بقیه دانش پژوهان می خواهم یاور ما ،در این حرکت سازنده باشند.

زیرا دوست داریم   محل تولدمان ، سرزمین ابا و اجدادی مان ، جهانمان را سبز تر و خرم تر ببینیم.

این خواسته جز با همکاری یکایک شما به ثمر نخواهد نشست

بکوشیم هر کدام روزانه پیام های زیبا و سبزرا بیافرینند و به خواهران ، برادران و دوستان خود ارسال نمایند.

منتظرکلمات و جملات سبزتان خواهم بود.

دریایان هر پیام صبح گاهی نماد هایی از برگ ، نهال ، قطره اب ،کوهستان…. و غیره را همراه سازید

سبزو خرم باشید